W Polsce co roku rozpoznaje się go u około 2,5 tys. pacjentek, a niemal połowa z nich umiera. Rak szyjki macicy jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet. W dużej mierze można mu zapobiegać dzięki szczepieniu przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Styczeń, Miesiąc Świadomości Raka Szyjki Macicy, to czas, kiedy warto zwrócić szczególną uwagę na tę skuteczną metodę ochrony.
– Szczepienia przeciw HPV nie dotyczą wyłącznie nastolatków. Dorośli również mogą i powinni rozważyć szczepienie, bo chroni ono przed kolejnymi zakażeniami i poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi – podkreśla mgr farm. Joanna Gorbacz-Konończuk, kierownik Aptecznego Punktu Szczepień w Aptece Rodzinnej w Białymstoku.
HPV – powszechny wirus, realne zagrożenie
HPV to jeden z najczęściej występujących wirusów przenoszonych drogą płciową. Szacuje się, że kontakt z nim ma nawet 80 proc. osób aktywnych seksualnie – zarówno kobiet, jak i mężczyzn. U większości zakażenie przebiega bezobjawowo i ustępuje samoistnie, jednak u około 20 proc. osób wirus może utrzymywać się w organizmie przez lata.
Szczególnie niebezpieczne są typy wysokoonkogenne, takie jak HPV-16 i HPV-18, które odpowiadają za rozwój raka szyjki macicy, raka odbytu, jamy ustnej i gardła, a także innych nowotworów. HPV może również powodować kłykciny kończyste – jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową na świecie.
Szczepienie dorosłych ma sens
Szczepionka przeciw HPV ma charakter profilaktyczny – nie leczy istniejącego zakażenia, ale skutecznie chroni przed innymi typami wirusa. To szczególnie istotne, ponieważ w ciągu życia można zakazić się różnymi szczepami HPV, a przebycie jednej infekcji nie daje odporności na kolejne i infekcje w innych częściach organizmu.
– Fakt rozpoczęcia aktywności seksualnej nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia. Osoby dorosłe, które miały kontakt z wirusem, mogą wzmocnić swoją odporność
– wyjaśnia Joanna Gorbacz-Konończuk.
Szczepienia przeciw HPV są zalecane zarówno kobietom, jak i mężczyznom. U kobiet zmniejszają ryzyko rozwoju raka szyjki macicy i zmian przedrakowych, a u mężczyzn chronią m.in. przed rakiem odbytu, jamy ustnej oraz brodawkami narządów płciowych. Kobieta i mężczyzna może mieć zmiany HPV-zależne w różnych miejscach.
Skuteczność potwierdzona badaniami
W krajach, które od lat prowadzą szerokie programy szczepień przeciw HPV, odnotowano nawet 90-procentowy spadek liczby zakażeń wirusem oraz znaczące zmniejszenie liczby zmian nowotworowych związanych z HPV. Szczepionki stosowane są na świecie w ponad 120 krajach, a ich bezpieczeństwo potwierdzają wieloletnie obserwacje.
Preparaty podawane są w schemacie dwu- lub trzydawkowym, w zależności od wieku pacjenta i rodzaju szczepionki. Wszystkie dostępne szczepionki chronią przed najbardziej onkogennymi typami wirusa.
Jak wygląda szczepienie?
Przed szczepieniem konieczna jest standardowa wizyta kwalifikacyjna, podczas której przeprowadzany jest wywiad medyczny i ocena stanu zdrowia. W większości przypadków nie ma potrzeby wykonywania dodatkowych badań. Samo podanie szczepionki trwa kilka sekund, a pacjent może od razu wrócić do codziennych aktywności.
– Szczepienia przeciw HPV są dobrze tolerowane. Najczęściej obserwujemy jedynie krótkotrwały ból lub zaczerwienienie w miejscu wkłucia – dodaje kierownik Aptecznego Punktu Szczepień w Aptece Rodzinnej w Białymstoku.
Miesiąc świadomości – dobry moment na decyzję
Styczeń, jako Miesiąc Świadomości Raka Szyjki Macicy, to dobry czas, by spojrzeć na szczepienia przeciw HPV nie tylko jako element profilaktyki młodzieży, ale także jako formę ochrony zdrowia dorosłych.
– Szczepienie przeciw HPV to inwestycja w zdrowie na lata. Niezależnie od wieku, warto porozmawiać ze specjalistą i świadomie podjąć decyzję o ochronie przed wirusem, który może prowadzić do nowotworów – podsumowuje Joanna Gorbacz-Konończuk.
